„(...) polszczyzna jest zobowiązaniem, a dla niektórych pasją” - Czesław Miłosz
Konferencja rocznicowa
Franciszek Karpiński (1741-1825) i jego dziedzictwo
w dwóchsetletnią rocznicę śmierci poety
04. 12. 2025 (czwartek)
Miejsce obrad
Mazowieckie Samorządowe Centrum
Doskonalenia Nauczycieli,
ul. Mieczysława Asłanowicza 2, Aula
Siedlce
Organizatorzy
Instytut Kultury Regionalnej i Badań Literackich im. Franciszka Karpińskiego
Ośrodek Badawczy Facta Ficta
Instytut Językoznawstwa i Literaturoznawstwa UwS
Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny im. Iwana Franki w Drohobyczu
MSCDN w Siedlcach
Towarzystwo Kultury Języka (Oddział Siedlecki)
Studenckie Koło Naukowe Komparatystyki Literackiej,
Teatru i Form Audiowizualnych IJiL UwS
Patronat Honorowy
Marszałek Województwa Mazowieckiego
JM Rektor Uniwersytetu w Siedlcach
Prezydent Miasta Siedlce
Burmistrz Miasta i Gminy Mordy
Dziekan Wydziału Nauk Humanistycznych Uniwersytetu w Siedlcach
Dyrektor Muzeum Zbrojowni na Zamku w Liwie
Komitet Naukowy
JM Rektor prof. dr hab. Piotr Borek (Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie)
prof. dr hab. Roman Krzywy (Uniwersytet Warszawski)
prof. dr hab. Danuta Künstler-Langner (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
prof. dr hab. Krystyna Maksimowicz (Uniwersytet Gdański)
prof. dr hab. Roman Mnich (Uniwersytet Warszawski)
prof. dr hab. Marek Nalepa (Uniwersytet Rzeszowski)
prof. dr hab. Bernadetta Puchalska-Dąbrowska (Uniwersytet w Białymstoku)
prof. dr hab. Dariusz Rott (Uniwersytet Śląski w Katowicach)
dr hab. Antoni Czyż (em. prof. uczelni)
dr hab. Katarzyna Kaczor-Scheitler (Uniwersytet Łódzki)
dr hab. Jacek Głażewski (Uniwersytet Warszawski)
dr hab. Joanna Gorzelana (Uniwersytet Zielonogórski)
dr hab. Elena Koriakowcewa (em. prof. uczelni)
dr hab. Krystyna Krawiec-Złotkowska (Uniwersytet Pomorski w Słupsku)
dr hab. Elżbieta M. Kur (em. prof. uczelni)
dr hab. Michał Kuran (Uniwersytet Łódzki)
dr hab. Danuta Kowalewska (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
dr hab. Aleksandra Norkowska (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy)
dr hab. Elżbieta Wierzbicka-Piotrowska (Uniwersytet Warszawski)
dr hab. Ireneusz Szczukowski (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy)
dr hab. Grzegorz Zając (Uniwersytet Jagielloński)
dr hab. Ksenia Olkusz (Ośrodek Badawczy Facta Ficta)
dr hab. Roman Bobryk (Uniwersytet w Siedlcach)
dr hab. Ludmiła Mnich (Uniwersytet w Siedlcach)
dr hab. Violetta Machnicka (IKRiBL, Siedleckie Towarzystwo Naukowe)
dr hab. Danuta Szymonik (IKRiBL, em. prof. uczelni)
dr hab. Sławomir Sobieraj (Uniwersytet w Siedlcach)
dr hab. Barbara Stelingowska (Uniwersytet w Siedlcach)
dr hab. Beata Walęciuk-Dejneka (Uniwersytet w Siedlcach)
dr hab. Andrzej Borkowski (IKRiBL, Uniwersytet w Siedlcach)
Komitet Organizacyjny
dr Ewa Borkowska, dr Marek Jastrzębski, dr Katarzyna Kozak, dr Walentyna Krupowies,
dr Marcin Pliszka, mgr Joanna Madej-Borychowska, mgr Maria Długołęcka-Pietrzak,
mgr Julita Kisielińska, mgr Mateusz Gajewski, mgr Luiza Słuszniak,
mgr Wiktoria Świętuchowska
Patronat Medialny
Katolickie Radio Podlasie, Tygodnik Siedlecki
Program konferencji
8.20-9.00 – rejestracja Uczestników (MSCDN, ul. M. Asłanowicza 2, aula)
9.00-9.20
– powitanie Gości – Organizatorzy
– otwarcie konferencji
JM Rektor UwS prof. dr hab. Mirosław Minkina
Prezes TKJ prof. UW dr hab. Elżbieta Wierzbicka-Piotrowska
Dziekan WNH UwS prof. uczelni dr hab. Dariusz Magier
Dyrektor IJiL UwS prof. uczelni dr hab. Sławomir Sobieraj
Sesja I (prowadzenie obrad: prof. UP dr hab. Krystyna Krawiec-Złotkowska, dr hab. Magdalena Dąbrowska)
9.20-9.40 – Prof. dr hab. Krystyna Maksimowicz (Uniwersytet Gdański):
Młodzieńcze relacje Franciszka Karpińskiego z domami magnackimi
9.40-10.00 – Prof. dr hab. Roman Mnich (Uniwersytet Warszawski):
Twórczość Franciszka Karpińskiego w kontekście filozofii europejskiego Oświecenia (Ernst Cassirer, Theodor W. Adorno, Max Horkheimer)
10.00-10.20 – Prof. UJ dr hab. Grzegorz Zając (Uniwersytet Jagielloński):
Karpiński przeciw fanatyzmowi – nie tylko wierszem…
10.20-10.40 – Dr hab. Małgorzata Chachaj (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie):
Dlaczego Franciszek Karpiński zmienił tytuł tragedii? – „Bolesław III” i „Judyta,
królowa polska”
10.40-10.50 – dyskusja
10.50-11.00 – przerwa kawowa
Sesja II (prowadzenie obrad: prof. dr hab. Krystyna Maksimowicz, prof. UJ dr hab. Grzegorz Zając)
11.00-11.20 – Prof. UŁ dr hab. Katarzyna Kaczor-Scheitler (Uniwersytet Łódzki):
Tradycja renesansowa w wybranych pieśniach nabożnych Franciszka Karpińskiego
11.20-11.40 – Prof. UP dr hab. Krystyna Krawiec-Złotkowska (Uniwersytet Pomorski w Słupsku):
„Powietrzne, ziemne, wodne twory…” w lirykach Franciszka Karpińskiego
11.40-12.00 – Dr Małgorzata Pawlata (Uniwersytet Łódzki):
Poeta w poszukiwaniu szczęścia
12.00-12.20 - Prof. UwS dr hab. Andrzej Borkowski (IKRiBL, Uniwersytet w Siedlcach):
W kręgu „Historii mego wieku i ludzi, z którymi żyłem” Franciszka Karpińskiego
12.20-12.30 – dyskusja
12.30-12.40 – przerwa kawowa
Sesja III (prowadzenie obrad: prof. UŁ dr hab. Katarzyna Kaczor-Scheitler, prof. UW dr hab. Elżbieta Wierzbicka-Piotrowska)
12.40-13.00 – Dr hab. Jacek Głażewski (Uniwersytet Warszawski):
Jeszcze o pamiętniku Franciszka Karpińskiego
13.00-13.20 - Prof. UZ dr hab. Joanna Gorzelana (Uniwersytet Zielonogórski):
Epitety określające ludzi w „Historii mego wieku…” Franciszka Karpińskiego
13.20-13.40 - Mgr Agnieszka Banaś (Archiwum Diecezjalne w Opolu):
Wątki medyczne w „Historii mego wieku i ludzi, z którymi żyłem” Franciszka Karpińskiego
13.40-14.00 - Mgr Oksana Yavorska (Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny im. Iwana Franki w Drohobyczu):
Miejsca pamięci i recepcja twórczości Franciszka Karpińskiego w Ukrainie
14.00-14.10 – dyskusja
14.10-15.00 – przerwa obiadowa
Sesja IV (prowadzenie obrad: prof. UZ dr hab. Joanna Gorzelana, dr hab. Jacek Głażewski)
15.00-15.20 - Prof. uczelni dr hab. Roman Bobryk (Uniwersytet w Siedlcach):
„Panie na rannych zorzach…”. O dwóch wierszach modlitewnych Zbigniewa Herberta w kontekście Pieśni nabożnych Franciszka Karpińskiego
15.20-15.40 – Dr Marcin Pliszka (Uniwersytet w Siedlcach):
Sen w poezji Franciszka Karpińskiego
15.40-16.00 – Dr Walentyna Krupowies (Uniwersytet w Siedlcach):
Franciszek Karpiński jako „homo geographicus”
16.00-16.20 – Prof. uczelni dr hab. Ireneusz Szczukowski (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy):
Franciszek Karpiński czytany przez katolickich teologów (rekonesans)
16.20-16.30 – dyskusja
16.30-16.40 – przerwa kawowa
Sesja V (prowadzenie obrad: prof. dr hab. Roman Mnich, dr hab. Małgorzata Chachaj)
16.40-17.00 – Dr hab. Magdalena Dąbrowska (Uniwersytet Warszawski):
Przekłady dzieł Franciszka Karpińskiego w czasopismach rosyjskich pierwszych dziesięcioleci XIX wieku – przegląd problemów badawczych
17.00-17.20 – Dr Natalia Sanżarewska-Chmiel (Uniwersytet w Siedlcach):
Ukraińskie przekłady Franciszka Karpińskiego
17.20-17.40 – Dr Katarzyna Kozak (Uniwersytet w Siedlcach):
Zagraniczna recepcja twórczości Franciszka Karpińskiego
17.40-18.00 – Mgr Joanna Madej-Borychowska (Uniwersytet w Siedlcach):
Franciszek Karpiński po angielsku (rekonesans)
18.00-18.10 – dyskusja
18.10-18.30 – podsumowanie konferencji
18.30 – uroczysta kolacja (Hotel Janusz, ul. Pusta 15, Siedlce)
Objaśnienia wyrazów i zwrotów
MENEDŻER PRZYSWOJONY, ALE CZY ZNANY? Rzeczownik o postaci menedżer, menadżer lub manager występuje w słownikach w dwu znaczeniach: 'impresario' i 'osoba zarządzająca', przy czym w drugim znaczeniu, które obecnie jest notowane jako podstawowe, pojawia się w polskich źródłach kodyfikacyjnych pod koniec drugiej połowy XX w.
więcej...
MINISTER I MAGISTER. 'Tytuł częstokroć w starych autorach używany, znaczy doktora filozofii' podaje SL - obejmujący słownictwo końca XVIII i początku XIX w. - pod hasłem magister. Oprócz tego znaczenia znaleźć tu moż-na również inne: 'przełożony' (np. pocztmagister) oraz wynikające z przykładów 'dowódca wojskowy' (magister artylleryi), 'mistrz kapeli muzycznej' (kapelmajster).
więcej...
O LEPSZĄ JAKOŚĆ PORADNICTWA JĘZYKOWEGO. Ponad dwadzieścia lat temu Magdalena Foland-Kugler rozpoczynała swój artykuł zdaniem: "Zainteresowanie sprawami poprawności języka wciąż wzrasta".
więcej...
PANI PREZYDENT CZY PREZYDENTKA? Żeńskie rzeczowniki osobowe, tożsame z odpowiednimi nazwami męskimi, bo przejęte właśnie z r.m., takie jak minister, premier szerzą się zwłaszcza od drugiej połowy XX w.
więcej...
POMYSŁ PROJEKTU. Dobrze znany wszystkim użytkownikom polszczyzny wyraz projekt tradycyjnie pojawiał się w trzech znaczeniach: 'zamierzony plan działania, postępowania'; 'plan, szkic czegoś, np. budowli, konstrukcji, przedsięwzięcia, ustawy'; 'wstępna wersja jakiegoś dokumentu'.
więcej...
HANDOUT. Od jakiegoś czasu na polonistycznych konferencjach językoznawczych często używa się - w mowie i piśmie słowa handout.
więcej...